HEO BỊ NHIỄM LIÊN CẦU KHUẨN: NHẬN DIỆN MỐI NGUY VÀ TÁC ĐỘNG KINH TẾ

HEO BỊ NHIỄM LIÊN CẦU KHUẨN: NHẬN DIỆN MỐI NGUY VÀ TÁC ĐỘNG KINH TẾ

Bệnh liên cầu khuẩn, gây ra bởi vi khuẩn Streptococcus suis, là một trong những bệnh truyền nhiễm diện rộng và phổ biến hàng đầu trên heo. Bệnh thường biểu hiện dưới các thể như viêm màng não, viêm khớp, viêm vú hoặc nặng hơn là nhiễm trùng huyết, dẫn đến tỷ lệ chết cao và thiệt hại kinh tế nghiêm trọng.

Đặc biệt, đây là bệnh lây truyền từ động vật sang người cực kỳ nguy hiểm, có thể gây viêm màng não và tử vong ở người nếu tiếp xúc với heo bệnh hoặc ăn thực phẩm được chế biến từ heo mang mầm bệnh. Quý bà con hãy cùng Thiên Quân tìm hiểu để nắm thêm kiến thức hữu dụng phòng ngừa căn bệnh quái ác này nhé!

1. Nguyên nhân

Streptococcus suis là tác nhân gây ra bệnh liên cầu khuẩn trên heo, có 35 serotype, thuộc vi khuẩn gram dương, có hình dạng tròn và có khả năng tiết ra độc tố làm vỡ hồng cầu. Vi khuẩn luôn ẩn trú sẵn ở đường hô hấp tuyến trên, hạch amidan hoặc xoang mũi của heo khỏe mạnh và có thể tồn tại tương đối tốt trong phân, bụi bẩn khiến việc kiểm soát và ngăn ngừa lây lan mầm bệnh trở nên khó khăn. Ở môi trường bên ngoài S. suis có thể tồn tại đến 15 tuần, 512 ngày trong tuyến amidan gia súc, tồn tại trong nước có nhiệt độ 50^oC khoảng 2 giờ, trong phân khoảng 8 ngày, trong xác chết khoảng 12 ngày cũng như trên các côn trùng như ruồi nhặng.

2. Đối tượng dễ mắc bệnh

Heo con theo mẹ và heo trong giai đoạn cai sữa là những đối tượng dễ mẫn cảm với tác nhân S. suis. Tuy nhiên nếu như heo trưởng thành nuôi trong môi trường không vệ sinh, mật độ cao hoặc heo bị giảm hệ miễn dịch vẫn có khả năng mắc bệnh liên cầu khuẩn tương đương.

3. Con đường truyền lây

Đường lây nhiễm chủ yếu qua miệng, mũi, qua tiếp xúc trực tiếp với heo mang trùng, qua vết thương hở (bấm nanh, cắt rốn, cắt đuôi, bấm tai…), vật dụng, côn trùng,… chứa mầm bệnh.

4. Cơ chế sinh bệnh

Khi gặp điều kiện sống không thuận lợi như giai đoạn cai sữa, vận chuyển xa gây stress, thời tiết đột ngột thay đổi hay sức đề kháng giảm, vi khuẩn trong hạch amidan sẽ tăng sinh, sau đó xâm nhập vào máu và làm bùng phát bệnh trên heo.

Bệnh thường xảy ra vào mùa đông và đầu mùa xuân vì đây là lúc điều kiện chăn nuôi bất lợi cho heo dễ xảy ra và thuận lợi cho sự phát triển của liên cầu khuẩn.

Các chuồng trại không đảm bảo vệ sinh, thông thoáng kém cũng tạo điều kiện cho S. suis phát triển và gây bệnh cho đàn heo. Bệnh thường nhiễm ghép với heo tai xanh, bệnh suyễn, tụ huyết trùng, viêm phổi, giả dại hoặc cúm.

5. Triệu chứng

Thời gian ủ bệnh dao động từ 3-5 ngày, mỗi giai đoạn sinh trưởng của heo sẽ mắc phải các mức độ bệnh khác nhau:

– Heo con theo mẹ: Sức ăn giảm sút, nôn mửa, sốt cao, đi lại mất thăng bằng, da mẩn đỏ, run rẩy, khớp sưng, nóng,… vào giai đoạn cuối của bệnh, heo co giật như đang bơi chèo rồi chuyển sang hôn mê và cuối cùng là tử vong.

– Heo cai sữa: Sốt cao lên đến 42,5°C, bỏ ăn, ủ rũ, đi khâp khiễng do viêm khớp. Ở thể quá cấp tính, heo có thể chết đột ngột mà không rõ triệu chứng; ban đầu chúng đi khập khiễng do đau khớp; đau, đỏ, co giật mắt và cầu mắt; nằm ở tư thế bơi chèo tê liệt và sùi bọt mép.

– Lợn thịt: Ít biểu hiện triệu chứng ra bên ngoài nhưng bệnh tích điển hình là viêm loét và sùi van tim.

– Lợn nái: Có dấu hiệu sảy thai, âm hộ tiết ra nhiều dịch nhờn, nước tiểu màu đục, có lẫn máu hoặc dịch mủ.

Hình 1. Heo bị niểng đầu có dấu hiệu thần kinh

6. Bệnh tích

Bề mặt da đỏ, các hạch bạch huyết sưng, xoang trán tích dịch, não viêm đục có vẫn mây. Ngoài ra phần lách bị sưng, xuất huyết điểm ở thận và một số cơ quan khác. Khớp sưng to, dịch khớp đục, có tích mủ, viêm màng bao tim, phổi sưng đỏ, có nhiều tụ huyết và xuất huyết.

Hình 2. Não heo bị xuất huyết do mắc bệnh liên cầu khuẩn

Hình 3. Phổi xuất huyết điểm

Hình 4. Khớp có dịch mủ

7. Chẩn đoán

Dựa vào lịch sử dịch tễ và triệu chứng lâm sàng của con vật để chẩn đoán bệnh, tuy nhiên rất khó để phân biệt với một số bệnh truyền nhiễm khác, đặc biệt khi có bệnh cộng phát.

Phương pháp chính xác nhất để xác định bệnh đó là phân lập và nuôi cấy vi khuẩn trong phòng thí nghiệm nhưng phương pháp này tốn nhiều chi phí và thời gian nên việc phòng ngừa bệnh vẫn là điều kiện tiên quyết để bảo đảm sức khỏe đàn heo.

8. Điều trị

Nên cách ly riêng heo bệnh với heo khỏe ngay sau khi xác định heo bị nhiễm liên cầu khuẩn, giữ chuồng khô ráo, tránh tạo điều kiện cho vi khuẩn gây bệnh phát triển.

Đối với điều trị cá thể: Sử dụng NANOCOC (1 ml/10-15 kg thể trọng/ngày, liên tiếp 3-5 ngày) để điều trị nhiễm khuẩn S. suis, đồng thời dùng KETOFEN (1 ml/32 kg thể trọng/ngày, liên tiếp 3 ngày) điều trị triệu chứng sốt cao, kháng viêm và trợ sức, tăng hồi phục bằng sản phẩm BUTASAL (1 ml/10-15 kg thể trọng/ngày, liên tiếp 3-5 ngày) kèm với GLUCOSE KC (1 g/lít nước uống, liên tiếp 3-5 ngày).

Đối với điều trị tổng đàn: Trộn một trong hai sản phẩm kháng sinh COLOAMOX (1 g/5 kg thể trọng) hoặc GENTAMOX (2 g/kg thức ăn) vào thức ăn cho đàn heo liên tiếp trong 3-5 ngày. Bên cạnh đó, sử dụng MEN SỐNG (3-5 g/lít nước uống, 1 lần/ngày) hoặc AMINO VITAL (2-4 ml/lít nước uống, liên tục 7-10 ngày) nhằm tăng cường sức để kháng và hỗ trợ điều trị cho heo bị nhiễm bệnh.

Sau quá trình điều trị, cần cho heo sử dụng GIẢI ĐỘC GAN – LỢI MẬT LIQUID (1 ml/2 lít nước uống hoặc 1 ml/kg thức ăn) nhằm giải độc cơ thể sau quá trình điều trị.

9. Phòng ngừa liên cầu khuẩn trên heo

Cần vệ sinh chuồng trại cho heo thường xuyên bằng các thuốc sát trùng như iodine, chlorine, đây đều là các hoạt chất có thể tiêu diệt được loài vi khuẩn này.

Nhập giống heo rõ nguồn gốc, cách ly và tiêm ngừa đủ các loại vaccine và vaccine liên cầu lợn trước khi nhập bầy.

Đảm bảo an toàn sinh học, hạn chế người lạ ra vào trại, công nhân và kỹ thuật viên cần sát trùng cơ thể và dụng cụ trước khi vào khu vực chuồng nuôi.

Thực hiện đúng quy chuẩn khi bấm đuôi, cắt rốn, cắt tai, thiến,… tránh để heo nhiễm trùng làm tăng nguy cơ lây nhiễm vi khuẩn Streptococcus suis.

Đặc biệt, tuân thủ nghiệm ngặt theo quy định đối với heo đã biểu hiện triệu chứng thần kinh không nên điều trị vì không có hiệu quả, phải giết, xử lý chôn và tiêu độc khử trùng.