ĐỐI PHÓ VỚI BỆNH GIÒI TRÊN ĐỘNG VẬT NHAI LẠI

ĐỐI PHÓ VỚI BỆNH GIÒI TRÊN ĐỘNG VẬT NHAI LẠI

Trong chăn nuôi gia súc nhai lại như trâu, bò, cừu hay dê, điều kiện khí hậu nóng ẩm ở nước ta là môi trường rất thuận lợi cho các loài ruồi sinh sôi và phát triển. Không chỉ dừng lại ở việc đốt hay hút máu làm vật nuôi khó chịu, ruồi còn là vật chủ trung gian cho các loài ký sinh xâm nhập và gây tổn thương da, gây ra căn bệnh giòi khá phổ biến tại nước ta. Tình trạng giòi da này còn ảnh hưởng trực tiếp đến đường tiêu hoá hay đường tiết niệu, sinh dục của vật nuôi khi con vật vô tình nuốt giòi vào cơ thể.

Hiểu rõ về cơ chế phát sinh bệnh sẽ giúp bà con có giải pháp phòng ngừa và điều trị hiệu quả, thông qua bài viết dưới đây, Thiên Quân sẽ mang đến những kiến thức bổ ích giúp quý bà con bảo vệ sức khỏe cho đàn gia súc của gia đình.

1. Nguyên nhân của bệnh giòi

Bệnh giòi là một trong những bệnh lý khá phổ biến tại Việt Nam và “thủ phạm” chính đó là ruồi cái Chrysomya bezziana hoặc Hypoderma bovis hay Hypoderma lineatum.

Về cơ chế, ruồi đẻ trứng lên trên da gia súc và khi trứng nở thành ấu trùng, chúng xâm nhập vào bên trong cơ thể thông qua vết thương hở hoặc các lỗ tự nhiên, chúng gây tổn thương cục bộ và hút dinh dưỡng của vật chủ.

2.Triệu chứng

– Đối với triệu chứng khi gia súc bị nhiễm ấu trùng từ ruồi cái trưởng thành Chrysomya bezziana, ấu trùng nở ra thành giòi xoắn sẽ đục khoét vào phần thịt của gia súc làm vết thương lở loét và có mùi hôi thối. Chúng di chuyển bên trong cơ thể làm con vật khó chịu, đau đớn, ngứa ngáy tại vị trí vết thương. Ấu trùng còn tiết ra độc tố khiến con vật bị chậm lớn, thiếu máu, thậm chí nếu tình trạng bệnh nặng còn khiến vết thương sưng tấy, mưng mủ và dễ nhiễm khuẩn.

– Đối với ruồi Hypoderma spp. đẻ trứng ký sinh trên da gia súc, khi động vật nhai lại vô tình liếm vào, ấu trùng giòi da sẽ chui qua các tổ chức mô đến vùng da lưng và ống cột sống, tạo thành các khối u nhọt tròn to bằng hạt lạc bị thủng lỗ để giòi chui ra ngoài. Sự di chuyển này khiến vật chủ luôn bồn chồn, đau ngứa, viêm da mưng mủ kéo dài, gây viêm thực quản và thiếu máu.

Gia súc bị mắc bệnh giòi rất dễ bị suy nhược, gầy yếu và chậm phát triển rõ rệt do cơ thể liên tục bị tàn phá và nhiễm trùng vết thương.

Hình 1. Gia súc bị nhiễm giòi xoắn ký sinh dày đặc ở vùng bẹn (Reck et al., 2014)

Hình 2. Vết thương bị giòi xâm nhập ở vùng miệng và vùng đáy chậu của dê

(Imtiaz et al., 2014)

3. Bệnh tích bệnh giòi

3.1. Bệnh tích đại thể

Các tổn thương đại thể phổ biến khi gia súc nhiễm giòi là xuất hiện các vùng phù nề ở trung thất, cơ hoành và ở màng ngoài tim, màng bụng.

Hình thái ấu trùng giòi da cũng được phát hiện trong các vùng mô bị phù nề tại trung thất lưng gia súc.

Hình 3. Ấu trùng giai đoạn đầu của H. lineatum trong mô liên kết bị sưng phù trong trung thất lưng bò (Panciera et al., 1993)

3.2. Bệnh tích vi thể

Tổn thương vi thể đặc trưng nhất do ấu trùng giòi Hypoderma lineatum di hành là sự thâm nhiễm ồ ạt, áp đảo của bạch cầu toan tính kèm hiện tượng phù nề nghiêm trọng tại các mô liên kết, mô mỡ, vách liên thùy phổi và màng phổi.

Xung quanh đường di hành của giòi, phản ứng viêm tạo thành vùng hoại tử được bao bọc bởi đại thực bào, lympho bào và các mầm mạch máu mới.

Hình 4. Lớp bạch cầu ái toan bám sát vỏ chitin của giòi (Panciera et al., 1993)

4. Phương pháp điều trị

Dựa vào từng vị trí nhiễm bệnh sẽ có phương pháp điều trị và loại bỏ giòi khác nhau:

– Đối với giòi tại vị trí vết thương:

+ Cần cạo sạch lông xung quanh vị trí vết thương, loại bỏ nhiều giòi nhất có thể ra khỏi ổ giòi.

+ Sau đó nạo bỏ toàn bộ phần thịt bị hoại tử và rửa sạch ổ vết thương.

+ Cần bổ sung dinh dưỡng cho vật nuôi nhằm hạn chế căng thẳng, giải nhiệt cũng như hỗ trợ quá trình phục hồi bằng sản phẩm BKC-VITA (1 g/60-80 kg thể trọng/ngày, dùng liên tiếp 3-5 ngày).

+ Trong trường hợp nhiễm nặng, cần điều trị bằng thuốc kháng sinh để chống nhiễm khuẩn.

– Đối với giòi xoắn: Tiêm dưới da một liều duy nhất sản phẩm IVERMECTIN (1 ml/40-50 kg thể trọng) nhằm tiêu diệt giòi trưởng thành và các ấu trùng giòi xoắn.

– Đối với giòi di hành: Không điều trị khi ấu trùng đang di hành trong ống sống hoặc quanh mô thực quản, vì nếu giết ấu trùng tại đó sẽ gây ra phản ứng viêm dẫn đến chướng hơi hoặc liệt hai chân sau; chỉ an toàn khi diệt ấu trùng chưa tới các vị trí này.

Lưu ý: Với gia súc thương phẩm cần tuân thủ thời gian ngừng thuốc trước khi giết mổ.

5. Phương pháp ngăn ngừa bệnh

Phòng ngừa bệnh giòi trên gia súc hiệu quả nhất cần dựa vào việc giữ vệ sinh chuồng trại, tiêu diệt ruồi trưởng thành và chủ động sát trùng, chăm sóc kỹ các vết thương hở trên cơ thể vật nuôi.

Người nuôi cần tránh để ao tù nước đọng để hạn chế ruồi sinh sản ở khu vực ẩm ướt, đồng thời có thể dùng mùng/lưới chống côn trùng nhằm ngăn cho ruồi bên ngoài bay vào chuồng trại.

Công ty cổ phần Thiên Quân rất mong những thông tin trên sẽ giúp ích cho quý bà con, cảm ơn quý bà con đã dành thời gian để theo dõi hết bài viết trên đây. Kính chúc quý bà con chăn nuôi thuận lợi, đàn gia súc luôn khỏe mạnh và phát triển tốt!