GIẢI MÃ CĂN BỆNH LAO TRÊN BÒ

GIẢI MÃ CĂN BỆNH LAO TRÊN BÒ

Bệnh lao bò (Bovine Tuberculosis) – là một bệnh truyền nhiễm nguy hiểm thường gặp trên bò nhập khẩu hoặc một số đàn bò địa phương ở Việt Nam. Tác nhân gây bệnh chủ yếu là vi khuẩn Mycobacterium bovis gây ra.

Căn bệnh này cũng có thể lây nhiễm sang các loài gia súc khác cũng như động vật hoang dã, đặc biệt đây là bệnh có khả năng lây sang người, khiến lao bò trở thành mối nguy đáng lo ngại đối với sức khỏe cộng đồng.

Việc quản lý bệnh lao không chỉ nhằm bảo vệ năng suất chăn nuôi mà còn để bảo vệ sức khỏe con người trước nguy cơ lây nhiễm từ các sản phẩm động vật chưa qua xử lý an toàn. Quý bà con hãy cùng Thiên Quân tham khảo bài viết dưới đây để biết thêm nhiều kiến thức hữu ích cho công tác chăn nuôi được hiệu quả hơn nhé!

1.Nguyên nhân gây bệnh lao bò

Vi khuẩn Mycobacterium bovis là tác nhân chính gây ra bệnh lao bò, chúng có khả năng khu trú trong các dịch tiết cơ thể con vật như dịch mũi, nước tiểu, phân, cho đến dịch âm đạo, tinh dịch của gia súc, làm cho mọi nguồn chất thải này đều trở thành vật trung gian lây nhiễm tiềm tàng.

Thời gian ủ bệnh của loài vi khuẩn này thường kéo dài khoảng 2-4 tuần, một số trường hợp có thể kéo dài lâu hơn tùy vào sức khỏe của vật nuôi. Đáng chú ý hơn là vi khuẩn có thể tồn tại trong môi trường vài tháng, đặc biệt là trong điều kiện lạnh, tối và ẩm ướt (Allen et al., 2021).

2.Con đường truyền lây của tác nhân vi khuẩn

Mầm bệnh M. bovis được thải ra ra môi trường bên ngoài thông qua nước tiểu hoặc phân, trong đó, đường hô hấp là con đường lây truyền quan trọng nhất, vi khuẩn bám vào các hạt khí dung lơ lưng trong không khí và xâm nhập vào cơ thể vật nuôi khỏe mạnh khi hít phải.

Bên cạnh đó, đường tiêu hóa cũng đóng vai trò trong việc lây nhiễm gián tiếp khi thức ăn hoặc nước uống bị nhiễm vi khuẩn từ chất thải, dịch tiết hoặc xác động vật mắc bệnh.

Ngoài ra, bệnh còn có thể lây qua núm nhau và các dịch sinh dục trong quá trình phối giống hoặc phơi nhiễm mầm bệnh có trên các dụng cụ, chuồng nuôi, động vật hoang dã sống quanh chuồng,…

3.Cơ chế sinh bệnh

Sau khi M. bovis xâm nhập vào cơ thể, vi khuẩn lao gây ra các tổn thương tại chỗ hình thành nên các hạt lao đặc trưng. Diễn biến bệnh lý phụ thuộc hoàn toàn vào sự tương tác giữa độc lực mầm bệnh và hệ miễn dịch của vật chủ: nếu sức đề kháng tốt, các tổn thương sẽ trở thành sẹo và lành lại; ngược lại, nếu sức đề kháng kém, vi khuẩn sẽ theo đường máu và bạch huyết phát tán khắp cơ thể, gây ra tình trạng lao đa phủ tạng.

4.Các triệu chứng điển hình

Lao phổi: Đây là thể bệnh phổ biến nhất trên bò với các triệu chứng như:

– Con vật lúc đầu ho khan lúc sau ho ướt, ho từng cơn, ho có đờm lẫn máu.

– Bò gầy ốm, lông xơ cứng, mệt mỏi, chán ăn và khó thở tăng dần.

– Khi gõ vùng phổi nghe được âm phổi phân tán hoặc âm ran ướt.

Lao hạch

– Bệnh gây sưng cứng các hạch ngoại biên thành từng cục, hạch không đau và không dính vào da, cắt hạch ra thấy có nhiều bã đậu.

– Thường xuất hiện ở các vị trí như hạch dưới hàm, hạch trước vai, hạch trước đùi, hạch ruột.

Lao vú

– Sản lượng sữa giảm, bầu vú hoặc núm vú có thể bị biến dạng.

– Hạch vú sưng to, nổi cục cứng, có thể sờ thấy các hạt lao bên trong vú.

Lao ruột

– Tiêu chảy dai dẳng, phân có mùi tanh, sau giai đoạn tiêu chảy thì bị táo bón.

– Bò giảm tăng trọng đi kèm chướng hơi nhẹ và rối loạn tiêu hóa.

Bò bị nhiễm lao có thể mắc nhiều hơn một thể lao hoặc tất cả các thể lao trên, do đó chúng có thể xuất hiện một hoặc tất cả các triệu chứng bệnh lý vừa nêu trên khi nhiễm bệnh.

5. Bệnh tích của bò khi mắc bệnh lao

Hình 1. Thùy phổi cơ hoành của bò bị nhiễm lao mãn tính (Domingo et al., 2014)

Hình 2. Bệnh lao phế nang hoại tử bã đậu nặng ở phổi bò (Domingo et al., 2014)

Hình 3. Hạt lao giai đoạn đầu trên hạch bạch huyết trung thất của bò mắc bệnh lao (Domingo et al., 2014)

6. Chẩn đoán và điều trị

Chẩn đoán

Do đặc điểm của bệnh lao, các triệu chứng khó phát hiện nên cần các kỹ thuật như PCR, POCKIT iiPCR và ELISA giúp phát hiện vi khuẩn chính xác hơn.

Trong thực tế thường sử dụng xét nghiệm tuberculin để chẩn đoán bước đầu phát hiện những con vật có dấu hiệu bệnh. Đây là phương pháp tiêm tuberculin vào vị trí nếp gấp đuôi của bò, nếu xuất hiện phản ứng quá mẫn sau 72 giờ tại vị trí tiêm thì xác định được bò bị nhiễm lao.

Hình 4. Kiểm tra lao bò bằng tuberculin tiêm tại da khấu đuôi (vietbao.com)

Điều trị

Bệnh lao trên bò không có phương pháp điều trị hiệu quả, khi phát hiện không cần điều trị mà cần phản tiêu hủy ngay theo quy định của thú y địa phương, không giết mổ để chế biến thành sản phẩm tiêu thụ cho con người hoặc gia súc khác.

7. Phòng ngừa căn bệnh

– Đàn gia súc với nhập về cần cách ly và theo dõi sức khỏe khoảng 1 tháng trước khi nhập đàn.

– Không dùng vaccine để phòng bệnh lao vì có thể gây nhiễu kết quả chẩn đoán, hiệu quả bảo vệ không tuyệt đối và nguy cơ lây nhiễm cho con người vẫn còn do độc tố của vi khuẩn M. bovis vẫn có khả năng bài tiết qua sữa của bò.

– Thực hiện kiểm tra định kỳ bằng test tuberculin để phát hiện sớm gia súc nhiễm bệnh và có biện pháp loại thải phù hợp, tránh lây lan trong đàn.

– Cần chủ động bổ sung các vitamin, khoáng chất và các acid amin cần thiết để tăng cường hệ miễn dịch cho gia súc ngay từ khi còn nhỏ nhằm gia tăng khả năng chống chịu bệnh tật bằng các sản phẩm như BKC-VITA (1 g/4 lít nước uống hoặc 1 g/4-10 kg thức ăn, 3-5 ngày liên tục), PREMIX – SUPER FACT (mỗi ngày 5 g/2 lít nước uống hoặc 5 g/kg thức ăn) hoặc VITAMIN PREMIX (mỗi ngày 100 g vào 50-80 kg thức ăn).

Quý bà con cần định kỳ chẩn đoán và phát hiện sớm mầm bệnh lao trên gia súc để có các phương pháp loại bỏ kịp thời, tránh dịch bệnh lây lan trong trại nuôi. Công ty cổ phần Thiên Quân hy vọng đã cung cấp cho quý bà con những thông tin hữu ích về căn bệnh lao trên bò, chúc quý bà con có những vụ chăn nuôi thành công rực rỡ!