BỆNH VI BÀO TỬ TRÙNG (EHP) TRÊN TÔM

BỆNH VI BÀO TỬ TRÙNG (EHP) TRÊN TÔM

Trong những năm gần đây, ngành sản xuất tôm ở Đông Nam Á đã đối mặt với nhiều thách thức từ sự bùng phát của các dịch bệnh, trong đó “bệnh vi bào tử trùng (EHP)” là một trong những mầm bệnh mới nổi nghiêm trọng nhất đối với ngành nuôi trồng thuỷ sản ở nước ta. Để hiểu rõ hơn về bệnh và cách xử lý khi bệnh xảy ra, Thiên Quân sẽ cùng bà con tìm hiểu trong bài viết sau!

1. Nguyên nhân dẫn đến bệnh vi bào tử trùng (EHP) trên tôm?

Bệnh vi bào tử trùng (Microsporidian) do ký sinh trùng Enterocytozoon hepatopenaei (EHP) thuộc họ Enterocytozoonidae gây ra hay còn gọi là bệnh chậm lớn. EHP ký sinh trong gan, tụy tôm và nhân lên bên trong tế bào chất của biểu mô ống gan, tụy. EHP ký sinh nội bào và sử dụng dinh dưỡng, năng lượng dự trữ trong gan, tụy khiến tôm không đủ dinh dưỡng, năng lượng cho sự tăng trưởng và lột xác. Hậu quả là tôm chậm lớn, giảm sức đề kháng dẫn tới nguy cơ tôm bị nhiễm thứ phát các tác nhân gây bệnh khác và làm chết tôm.

Vi bào tử trùng EHP có kích thước rất nhỏ (1,2 x 0,7µm) và kích cỡ gần như vi khuẩn. Phần quan trọng của vi bào tử là bên trong có rất nhiều ống cuộn lại với nhau. Tại phần đầu có 1 đường ống có thể vươn ra khỏi bào tử để bám vào vỏ (da) tôm trong quá trình tôm đang và sau lột xác hoặc bám kí sinh vào những sinh vật khác và tiết chất độc gây bệnh vào cơ thể tôm. Các vật mang mầm bệnh theo đường ống này làm cho tôm dễ dàng bị nhiễm khuẩn. Bên trong vi bào tử trùng EHP không có Mitochondrian nên không thể tự tạo năng lượng. Vì vậy, chúng cần phải sống nhờ vào năng lượng từ các tế bào trong cơ thể tôm để phân chia tế bào được nhiều hơn, làm cho các bộ phận nhiễm EHP khiến cho tôm chết nhanh với số lượng nhiều.

Vi bào tử trùng Enterocytozoon hepatopenaei dưới kính hiển vi điện tử

Bệnh do EHP có tốc độ lây lan nhanh theo 3 con đường.

Lây theo đường truyền dọc:

Vi bào tử trùng có thể tồn tại trong trứng của tôm mẹ do tôm bố mẹ bị nhiễm bệnh từ nguồn thức ăn tươi sống và lây cho tôm con.

Lây theo đường truyền ngang:

Tôm có tập tính ăn những cá thể cùng loài yếu hơn (tôm bệnh), tôm ăn thức ăn tươi sống, ăn sinh vật trong ao nuôi bị nhiễm EHP như: các loài giun đất, giun nhiều tơ (dời), động vật hai mảnh vỏ (ngao, sò, hàu…), artemia…

Lây nhiễm theo đường ký sinh trên vỏ (da) tôm: Sau khi tôm lột xác, vi bào tử trùng sẽ thả ống bám vào vỏ (da) tôm, thải chất độc trước rồi xâm nhập vào cơ thể khiến tôm bệnh và chết.

Tôm nhiễm EHP có thể tăng tính mẫn cảm với một số bệnh  như: đốm trắng (WSD), hoại tử gan tụy cấp tính (AHPND),… dẫn đến tỉ lệ chết có thể lên đến 100% trong khoảng thời gian ngắn. Tăng trưởng của tôm chỉ đạt từ 10-40% so với tôm ở các ao không nhiễm bệnh. Bệnh EHP thường được phát hiện nhiều trên các ao tôm nuôi đã nhiễm hội chứng phân trắng (WFS) với tỷ lệ nhiễm lên đến 96% và hội chứng chậm lớn (MSGS) với tỉ lệ nhiễm khoảng 55,5%. Tôm khi nhiễm EHP, mặc dù không gây chết hàng loạt nhưng dẫn đến tỷ lệ tử vong cao và mang lại nhiều rủi ro lớn cho người nuôi, đồng thời tăng chi phí sản xuất gây thiệt hại kinh tế cho các trang trại nuôi tôm.

2. Triệu chứng tôm bị nhiễm EHP

Khi nhiễm vi bào tử trùng có những dấu hiệu như: mềm vỏ, bơi lờ đờ, ruột trống rỗng thức ăn, đục cơ và chết mãn tính, kém ăn và lớn chậm.

Tôm nhiễm EHP cơ thể tôm chuyển sang màu trắng đục hoặc trắng sữa
(nguồn: chi cục chăn nuôi và thú y)

Vỏ mềm, mang tôm, đường sống lưng có những đám và vệt lớn màu trắng
(nguồn: chi cục chăn nuôi và thú y)

Tôm bị phân đàn và teo tóp lại

3. Bệnh tích vi bào tử trùng trên tôm

Tôm khi bà con bóc phần đầu tôm bà con quan sát sẽ thấy gan tuỵ sẽ huỷ hoại, có màu vàng và có mùi hôi.

Gan tuỵ bị huỷ hoại, màu vàng đục và có mùi hôi
(nguồn: chi cục chăn nuôi và thú y)

4. Cách phòng bệnh vi bào tử trùng trên tôm

Để vụ nuôi hạn chế dịch bệnh xảy ra bà con cần lưu ý thực hiện các biện pháp phòng chống hiệu quả như sau:

Chọn tôm giống khoẻ mạnh sạch bệnh, có nguồn gốc rõ ràng, trước khi đưa vào nuôi cần xét nghiệm tôm giống bằng phương pháp PCR.

Xử lý đáy ao sau mỗi vụ nuôi thu gom toàn bộ bùn đáy ao và chất thải trong quá trình nuôi. Cải tạo đáy ao và loại bỏ mầm bệnh ao nuôi bằng vôi nung CaO và thuốc khử trùng.

Xử lý nguồn nước trước khi đưa vào sản xuất, luôn duy trì nguồn nước đạt chuẩn sẵn sàng cấp vào khi mỗi ngày xiphong nước ao nuôi.

Trong quá trình nuôi không sử dụng thức ăn tươi sống và tránh cho ăn dư thừa. Thường xuyên bổ sung các loại Vitamin C vào trong thức ăn để tăng cường sức đề kháng, tăng cường hệ miễn dịch, tăng khả năng phòng vệ cơ thể, giúp cho các bộ phận khác khoẻ mạnh và có số lượng huyết cầu nhiều hơn.

Tham khảo một số sản phẩm bổ sung: COMBAX L, LACTOZYMNE, PRO-MEN, ENROL…

Thường xuyên theo dõi các yếu tố môi trường như p H, oxy hoà tan, độ kiềm…Bên cạnh đó bà con cần phải diệt khuẩn định kỳ nguồn nước ao từ 7-10 ngày/lần.

Tham khảo một số sản phẩm xử lý nước ao: TCCA 90, EDTA 70%, CUSO4…

5. Cách trị bệnh vi bào tử trùng trên tôm

Sau khi phát hiện tôm bị nhiễm EHP với tỉ lệ nhiễm <30% các hộ nuôn cần làm như sau:

Trước khi sử dụng thuốc kháng sinh để điều trị bệnh cần khử trùng nước để diệt khuẩn sát trùng nước.

Xem thêm một số sản phẩm xử lý nước: BKC 80, SUPER CLEAR, CHLORAMIN T…

Hạn chế hoặc cắt mồi đối với vuông có biểu hiện nặng. Bên cạnh đó, trộn thức ăn với kháng sinh điều trị bệnh như: tylosin, colistin, ampicillin, doxycycline…

Xem thêm một số sản phẩm kháng sinh: DOXY 20% TÔM, SUL TRIM FOR SHRIMP, OXYTETRACYCLINE 50% CÁ/TÔM…

Bổ sung khoáng chất, men vi sinh và lợi khuẩn cho ao tôm nhằm ổn định hệ đệm giúp tôm tăng trưởng và phát triển.

Xem thêm một số sản phẩm bổ sung: BZT, POND CLEAR, BACILLUS ZEO, …

Thiên Quân trân trọng cảm ơn sự quan tâm của bà con đã dành cho bài viết về bệnh vi bào tử trùng. Hy vọng những thông tin trên sẽ giúp cho bà con chủ động về cách phòng và điều trị bệnh khi dịch bệnh xảy ra. Chúc quý bà con thật nhiều sức khoẻ!

Mọi thông tin thắc mắc hoặc mua hàng xin liên hệ hotline: 0886 04 05 06 hoặc fanpage THIÊN QUÂN VIỆT NAM.

Đội ngũ kỹ thuật công ty CP THIÊN QUÂN